Znamy laureatów plebiscytu na najbardziej absurdalną szkolną regułę. Lubelska szkoła znalazła się na podium

Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Pępowie (woj. wielkopolskie) zajęła pierwsze miejsce w plebiscycie na najbardziej niedorzeczną statutową zasadę. Placówka z powiatu gostyńskiego rościła sobie prawo do karania uczniów za to, że po godzinie 22 byli poza domem bez opieki rodziców. Na drugim stopniu podium znalazł się lubelski Biskupiak, z zapisem w statucie ucznia nakładającym sankcje na podopiecznych w postaci m.in. obniżenia oceny z zachowania za udział „we wszelkiego typu pokazach ciała, konkursach, prezentacjach i przedstawieniach, a także udostępnianie własnego wizerunku w przedsięwzięciach niezgodnych z duchem szkoły katolickiej”.

Lubelskie XXI Liceum Ogólnokształcące im. św. Stanisława Kostki w Lublinie (Biskupiak) przegrało w finale z pępowską podstawówką, jednak jak przekonują organizatorzy, jest to konkurs, w którym tak naprawdę przegrywają wszyscy.

>>> CZYTAJ TAKŻE: Lubelskie liceum nominowane w konkursie na najbardziej absurdalną szkolną zasadę

Na podium znalazła się jeszcze warszawska Bursa nr 6, skreślająca młodych ludzi z listy wychowanków za podjęcie przez nich pracy zarobkowej.

Nominacje pochodziły ze zgłoszeń, które przez cały rok napływały do wolontariuszy przeprowadzających interwencje w różnych jednostkach oświatowych. „Zwycięzców” w głosowaniu wybrali internauci.

Do konkursu zostało nominowanych osiem placówek z całej Polski – w tym roku po raz pierwszy także internaty i bursy, które również działają na podstawie oświatowych przepisów (funkcjonują w nich np. rady pedagogiczne czy samorządy uczniowskie).

– Konkurs jest sygnałem ostrzegawczym dla szkół, których statuty naruszają prawo powszechnie obowiązujące. Mamy nadzieję, że będzie stanowił inspirację do zmian, ale także podniesie świadomość społeczną na temat praw uczniowskich – mówi Daniel Sjargi, wiceprezes Stowarzyszenie Umarłych Statutów (SUS) i koordynator konkursu na Statutowy Absurd Roku.

Lubelski Biskupiak drugi w konkursie o oświatową antynagrodę

„Srebrny medalista” konkursu, XXI Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Kostki w Lublinie, znane również jako Biskupiak, jest szkołą katolicką, ale przede wszystkim – szkołą publiczną. Tzn. że współfinansowana jest z podatków wszystkich mieszkańców i musi przestrzegać tych samych zasad, które obowiązują władze publiczne. W tym także zakaz dyskryminacji z powodów religijnych. Szkoła tymczasem nakazywała uczniom, by wszystkie publiczne wystąpienia ucznia, także te poza szkołą, były „chlubne dla szkoły o charakterze katolickim”. Co więcej, szkoła zakazywała udziału we „wszelkiego rodzaju pokazach ciała” – ale nigdzie nie wyjaśniono, o jakie dokładnie pokazy chodzi.

– Takie postanowienia są bardzo ogólne. Mogą być interpretowane w zależności od osobistych przekonań osoby, która akurat wychodzi z pozycji władzy, czyli w tym przypadku nauczyciela lub dyrektora. Nie jest dopuszczalne, by jakiekolwiek prawo było pisane w ten sposób. Jeżeli wprowadzamy jakieś zakazy lub nakazy, to podmiot tych zakazów, czyli obywatel, w tym przypadku uczeń, musi dokładnie wiedzieć, czego mu się zakazuje – tłumaczy rzecznik prasowy SUS Damian Zdancewicz.

– Biskupiak jest bardzo ciekawym przykładem. Zajął drugie miejsce w konkursie o antynagrodę „Statutowy Absurd Roku” za łamanie praw uczniowskich w ewidentny sposób. Natomiast jeszcze w trakcie trwania plebiscytu pochwalił się on tytułem „złotej szkoły” w rankingu Perspektyw. Ta sytuacja w idealny sposób obnaża patologię tego rodzaju zestawień, w których jednostki oświatowe ścigają się na punkty – mówi Emilia Kassner, członkini SUS oraz zespołu konkursowego Statutowego Absurdu Roku.

Statut szkoły vs. prawa rodzicielskie

Zwycięzca głosowania – Szkoła Podstawowa w Pępowie – zakazał w statucie przebywania uczniów poza domem po godzinie 22 bez opieki rodziców.

– Jest to przykład znacznej ingerencji szkoły w życie uczniów i ich rodzin. Przepis sformułowany tak, jak w statucie pępowskiej podstawówki, w praktyce zakazał uczniom wieczornego wyjścia do teatru z dziadkami, czy nocnego spaceru do parku ze starszym rodzeństwem – zauważa wiceprezes SUS Daniel Sjargi. – Szkoły bardzo często regulują w swoich statutach zakazy lub kary, które odnoszą się do aktywności pozaszkolnych. W większości przypadków robią to bezprawnie.

Jak zwracają uwagę organizatorzy plebiscytu, każdy zakaz lub nakaz wprowadzony przez publiczną instytucję (taką jak szkoła) musi być wydany na podstawie i w granicach prawa – mówi o tym choćby polska konstytucja. Ta sama konstytucja mówi o ochronie prawnej życia prywatnego i rodzinnego – stąd więc postanowienie ze statutu podstawówki w Pępowie jawi się jako wprost sprzeczne z prawem. To bowiem nie szkoła, a rodzice decydują, komu i kiedy powierzą opiekę nad swoimi dziećmi. Nie można ich tego prawa pozbawić inaczej niż na podstawie ustawy.

Działania Stowarzyszenia Umarłych Statutów wobec nominowanych w konkursie szkół nie kończą się tylko na rozdaniu antynagród. Wolontariusze i członkowie SUS skierowali lub skierują do kuratorów oświaty wnioski o wszczęcie postępowań, które doprowadzą do usunięcia bezprawnych postanowień.

– Dotyczy to nie tylko tych statutowych przepisów, które były wyróżnione w konkursie, ale także innych przykładów naruszania prawa, jakie znaleźliśmy podczas prowadzonych przez nas kontroli – precyzuje wiceprezes SUS Daniel Sjargi. – W każdej nominowanej placówce było takowych bardzo dużo. W konkursie nominowaliśmy jedynie te, który wydawały się najbardziej niedorzeczne spośród nich.

>>> CZYTAJ RÓWNIEŻ: 80-lecie UMCS. Uczelnia ogłosiła konkurs językowy dla uczniów lubelskich szkół 

Organizatorem zmagań o oświatową antynagrodę jest Stowarzyszenie Umarłych Statutów (SUS) – pierwsza i największa w Polsce organizacja non-profit broniąca interesów uczniów.

Konkurs na Statutowy Absurd Roku organizowany jest od 2021 roku, zwycięzcą poprzedniej edycji było Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Kaliszu.