„Erntefest”: 80 lat od największej masowej egzekucji II wojny światowej

W dniach 3 i 4 listopada 1943 roku, w obozie koncentracyjnym na Majdanku oraz obozach pracy przymusowej w Trawnikach i Poniatowej, miała miejsce jedna z największych rzezi w historii II wojny światowej. W ramach akcji pod kryptonimem „Erntefest” Niemcy zamordowali wówczas około 42 tysięcy żydowskich dzieci, kobiet i mężczyzn.

W najbliższy weekend Państwowe Muzeum na Majdanku przypomni o tych tragicznych wydarzeniach. W Lublinie, Trawnikach i Poniatowej odbędą się prezentacje, wykłady, zajęcia edukacyjne oraz wydarzenia o charakterze artystycznym mające na celu upowszechnienie wiedzy na temat eksterminacji ludności żydowskiej na Lubelszczyźnie. Organizatorzy chcą także zwrócić uwagę na mniej znane miejsca związane z operacją „Reinhardt”, a także oddać hołd ofiarom masakry.

3 listopada 1943 roku, we wczesnych godzinach rannych, oddziały Waffen SS i policji otoczyły obóz pracy dla Żydów w Trawnikach. W ciągu kilku godzin zamordowano wszystkich więźniów, a także Żydów zatrudnionych w pobliskiej Dorohuczy. Tego samego dnia rozpoczęło się również mordowanie żydowskich więźniów obozów lubelskich. Kolejnego dnia, 4 listopada, zamordowano wszystkich więźniów z obozu pracy w Poniatowej. Łącznie straciło życie około 42 tysięcy żydowskich więźniów.

Szczególnie druzgocące relacje pochodzą z Trawnik, gdzie zaskoczeni więźniowie byli prowadzeni grupami do wcześniej przygotowanych masowych grobów i mordowani strzałami z broni maszynowej. W Lublinie, na Majdanku, głośniki grały muzykę marszową i taneczną, aby zagłuszyć dźwięki rozstrzeliwań.

>>> CZYTAJ TAKŻE: Mauzoleum na Majdanku przechodzi kompleksową renowację

Ta tragedia nie jest jedynie liczbą ofiar. To także historia ludzi, którzy byli mieszkańcami getta warszawskiego i zostali deportowani na Lubelszczyznę. Wielu z nich pracowało dla niemieckich przedsiębiorstw podlegających SS, a mimo to zostali brutalnie zamordowani.

Dziś, po 80 latach, pamięć o tych wydarzeniach jest wciąż żywa. Organizowane wydarzenia mają na celu nie tylko przypomnienie o tragicznych wydarzeniach, ale także upamiętnienie ofiar i edukację młodego pokolenia, aby historia ta nigdy się nie powtórzyła.

Wszyscy są zaproszeni do uczestnictwa w tych ważnych wydarzeniach, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc obowiązują wcześniejsze zgłoszenia.

PROGRAM :

Lublin

3 listopada

– 11:00 Państwowe Muzeum na Majdanku – Ceremonia upamiętniająca ofiary akcji „Erntefest”
Miejsce spotkania: parking przy Mauzoleum

– 12:00 Centrum Obsługi Zwiedzających PMM
„A hejm. Do domu” – próba otwarta fragmentu monodramu Jolanty Deszcz-Pudzianowskiej, aktorki Teatru im. J. Osterwy w Lublinie
„A hejm. Do domu” to przejmująca artystyczna opowieść o więźniarce Majdanka Poli Braun – popularnej artystce przedwojennej Warszawy, która zginęła 3 listopada 1943 r.

Trawniki

3 listopada

– 15:30 Złożenie kwiatów przy Pomniku Ofiar Niemieckiego Obozu Pracy w Trawnikach

– 16:00 Gminny Ośrodek Kultury w Trawnikach
Panel poświęcony historii obozu pracy:
– Sebastian Różycki, Marek Michalski „Wykorzystanie Systemów Informacji Przestrzennej w rekonstrukcji obozów w Trawnikach: potencjał historyczny i propozycje upamiętnienia”
– Krzysztof Tarkowski „Plany obozu pracy dla Żydów w Trawnikach z lat 1942–1944”

Poniatowa

2–30 listopada

plac przed Kino Teatrem Czyn
Prezentacja wystawy plenerowej pt. Zagłada Żydów w ramach niemieckiej akcji „Reinhardt”

4–5 listopada

Kino Teatr Czyn
Konferencja naukowa pt. Ekonomia Zagłady: Eksterminacja i eksploatacja gospodarcza Żydów w ramach akcji „Reinhardt”

sobota, 4 listopada

– 15.00–16.00 Zwiedzanie wystawy plenerowej pt. Zagłada Żydów w ramach niemieckiej akcji „Reinhardt”

– 16.00–16.30 Powitanie uczestników konferencji – Paweł Karczmarczyk, burmistrz Poniatowej

Wprowadzenie do konferencji – Tomasz Kranz, dyrektor Państwowego Muzeum na Majdanku
16.30–17.50 Key lecture: Andrzej Żbikowski „Warszawscy Żydzi w obozach na Lubelszczyźnie po powstaniu w getcie warszawskim”

niedziela, 5 listopada

– 9:00 Debata pt. Akcja „Reinhardt”: organizacja, obozy, ofiary / Paneliści: Alina Skibińska, Martyna Grądzka-Rejak, Dariusz Libionka (dyskusja będzie transmitowana on-line)

– 10.30–11.00 Jakub Chmielewski „Obozy pracy przymusowej wokół Sobiboru”

– 11.30–12.00 Sebastian Różycki, Marek Michalski „Rekonstrukcja topografii obozu pracy dla Żydów w Poniatowej z wykorzystaniem danych przestrzennych”

– 12.00–12.30 Artur Podgórski „Działalność gospodarcza W.C. Többensa w niemieckim obozie pracy przymusowej w Poniatowej w 1943 r. ”

– 12.30–13.00 Wojciech Lenarczyk „«Erntefest». Zagłada ostatnich Żydów na Lubelszczyźnie”

– 13:30
Pomnik Pamięci Więźniów Niemieckiego Obozu Pracy w Poniatowej
Ceremonia upamiętniająca ofiary niemieckiego obozu pracy dla Żydów w Poniatowej i operacji „Erntefest”

6 listopada

Bezpłatne zajęcia dla uczniów szkół w Poniatowej poświęcone tematyce historii drugiej wojny światowej i Holokaustu, przygotowane w oparciu o wystawę pt. Zagłada Żydów w ramach niemieckiej akcji „Reinhardt”