Biooleje zamiast toksycznych substancji. Naukowcy z Lublina pracują nad bardziej ekologicznymi transformatorami
Transformator to jedno z kluczowych urządzeń w systemie energetycznym, odpowiadające za dostarczanie prądu do domów i firm. Naukowcy z Politechniki Lubelskiej pracują nad rozwiązaniem, które może sprawić, że ich działanie będzie bezpieczniejsze dla środowiska i bardziej efektywne.
Transformatory są nieodłącznym elementem sieci energetycznej. To właśnie one odpowiadają za zmianę napięcia energii elektrycznej, dzięki czemu prąd może bezpiecznie trafiać do odbiorców. Aby urządzenia te działały niezawodnie przez wiele lat, potrzebują odpowiedniego chłodzenia i izolacji. Obecnie najczęściej wykorzystuje się do tego oleje mineralne.
Naukowcy z Politechniki Lubelskiej, we współpracy z badaczami z Politechniki Opolskiej oraz partnerami przemysłowymi z Polski i Szwecji, pracują nad zastąpieniem tradycyjnych olejów nowoczesnymi bioolejami produkowanymi z surowców roślinnych.
– Transformator pracuje zwykle w temperaturze od 40 do 70 stopni Celsjusza. Wysokie temperatury i wysokie napięcie wymagają skutecznych zabezpieczeń, dlatego odpowiedni materiał izolacyjny ma ogromne znaczenie – wyjaśnia prof. Tomasz Kołtunowicz z Wydziału Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej.
W transformatorach stosuje się system izolacji składający się z cieczy oraz specjalnego papieru elektroizolacyjnego. Kluczowym zagrożeniem dla takiego układu jest wilgoć. Zbyt duże zawilgocenie może prowadzić do awarii urządzenia, a w skrajnych przypadkach nawet do pożaru lub skażenia środowiska.
Jedną z największych zalet bioolejów jest ich wpływ na środowisko. W przypadku uszkodzenia transformatora i wycieku substancji do gruntu, skutki mogą być znacznie mniej dotkliwe niż przy wykorzystaniu tradycyjnych olejów mineralnych.
Jak podkreślają badacze, biooleje są całkowicie biodegradowalne, dzięki czemu po rozkładzie nie pozostawiają trwałych zanieczyszczeń. W prowadzonych badaniach wykorzystywany jest olej NYTRO BIO 300X opracowany przez szwedzką firmę Nynas.
Naukowcy zwracają uwagę również na inne korzyści. Bioolej charakteryzuje się bardzo niską lepkością, co może poprawić chłodzenie transformatora i obniżyć temperaturę jego najważniejszych elementów. W efekcie urządzenie może pracować bardziej efektywnie.
Badania mają także pomóc w wydłużeniu żywotności transformatorów. Choć projektowane są zwykle na 25–35 lat pracy, w Polsce nadal funkcjonują urządzenia mające nawet pół wieku. Kluczowe znaczenie ma tutaj regularna diagnostyka i monitorowanie stanu izolacji.
Zespół z Politechniki Lubelskiej analizuje zarówno nowe, jak i eksploatowane oraz oczyszczone biooleje. Celem jest opracowanie metod, które pozwolą szybko i precyzyjnie ocenić stopień zawilgocenia oraz stan cieczy izolacyjnej. W przyszłości może to ułatwić serwisowanie transformatorów i zwiększyć bezpieczeństwo pracy całej sieci energetycznej.
Fot. PL
