Po gigantycznym wycieku danych rośnie zainteresowanie zastrzeganiem numeru PESEL. Jak zrobić to w Lublinie?
Niemal 19 mln osób mogło zostać dotkniętych potężnym wyciekiem danych medycznych. Wśród ujawnionych informacji miały znaleźć się m.in. numery PESEL oraz recepty. Lubelski magistrat przypomina, jak zastrzec swój PESEL i ograniczyć ryzyko wykorzystania go przez oszustów.
Sprawa, o której zrobiło się głośno w ubiegłym tygodniu, dotyczy wycieku danych związanych z systemem Elektronicznej Dokumentacji Medycznej MyDr. Według Urzędu Ochrony Danych Osobowych problem może dotyczyć niemal 19 mln Polaków. Wyciek obejmuje ponad 2 TB informacji pochodzących z kont pacjentów. Wśród danych, które mogły dostać się w niepowołane ręce, wymieniane są m.in. numery PESEL, informacje o receptach oraz chorobach.
W efekcie wzrosło zainteresowanie zastrzeganiem numerów PESEL. Urząd Miasta Lublin przypomina, że mieszkańcy mogą zrobić to bez wychodzenia z domu – m.in. za pośrednictwem aplikacji mObywatel, bankowości elektronicznej czy usług internetowych administracji – albo osobiście na stanowiskach ewidencji ludności we wszystkich Biurach Obsługi Mieszkańców.
Co daje zastrzeżenie PESEL? Przede wszystkim ma utrudnić wykorzystanie naszych danych do zaciągnięcia zobowiązania finansowego. Od czerwca 2024 roku banki i inne wskazane w przepisach instytucje muszą sprawdzać rejestr zastrzeżeń przed zawarciem m.in. umowy kredytu czy pożyczki. Jeżeli mimo zastrzeżonego PESEL doszłoby do zawarcia takiej umowy, instytucja co do zasady nie może później żądać od konsumenta spłaty wynikającego z niej zobowiązania.
To ważne, ponieważ przejęcie danych osobowych może prowadzić do kradzieży tożsamości. Oszuści dysponujący odpowiednim zestawem informacji mogą próbować podszywać się pod konkretną osobę, zaciągać zobowiązania czy zawierać umowy na jej dane. UODO wskazuje również na ryzyko wykorzystania skradzionych danych np. do wypożyczenia wartościowego sprzętu.
Zastrzeżenie PESEL nie oznacza przy tym „wyłączenia” numeru. Nadal można normalnie korzystać z opieki medycznej, realizować recepty, załatwiać sprawy urzędowe, korzystać z profilu zaufanego czy podróżować. Gdy potrzebujemy wykonać czynność wymagającą aktywnego numeru, zastrzeżenie można czasowo cofnąć, a później ponownie włączyć.
PESEL może zastrzec każda pełnoletnia osoba posiadająca taki numer – zarówno obywatel Polski, jak i cudzoziemiec. Przy osobistej wizycie w lubelskim urzędzie konieczne jest potwierdzenie tożsamości. W szczególnych sytuacjach, m.in. z powodu choroby lub niepełnosprawności uniemożliwiającej osobiste stawienie się, zastrzeżenia może dokonać również odpowiednio umocowany pełnomocnik.
Warto pamiętać, że po cofnięciu zastrzeżenia trzeba odczekać 30 minut, zanim PESEL będzie można ponownie zastrzec. Mieszkańcy mogą również wystąpić o zaświadczenie przedstawiające historię zastrzeżeń swojego numeru – jego wydanie kosztuje 17 zł.
